โรคเรื้อรัง (NCDs) ภัยเงียบที่คุกคามสุขภาพคนไทย 2026

โรคเรื้อรัง (NCDs) ภัยเงียบที่คุกคามสุขภาพคนไทย: ความดันโลหิตสูง และเบาหวาน

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ Non-Communicable Diseases (NCDs) คือกลุ่มโรคที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ แต่เกิดจากปัจจัยทางพฤติกรรมและการใช้ชีวิต ซึ่งมักมีการดำเนินของโรคอย่างช้า ๆ และสะสมความรุนแรงอย่างต่อเนื่อง หนึ่งในโรค NCDs ที่เป็นปัญหาสำคัญและพบได้มากในคนไทยคือ โรคความดันโลหิตสูง และ โรคเบาหวาน (น้ำตาลในเลือดสูง)

ทำความรู้จัก “ความดันโลหิตสูง” และ “โรคเบาหวาน”

โรคเหล่านี้มักไม่มีอาการชัดเจนในระยะเริ่มต้น ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่รู้ตัวจนกระทั่งเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง การทำความเข้าใจและเฝ้าระวังจึงเป็นสิ่งสำคัญ

ความดันโลหิตสูง: ภัยเงียบที่ทำลายหลอดเลือด

ความดันโลหิตสูง คือภาวะที่แรงดันในหลอดเลือดแดงสูงกว่าระดับปกติอย่างต่อเนื่อง ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงหลักของโรคหัวใจและหลอดเลือด สมอง และไต

• เกณฑ์การวินิจฉัย (อ้างอิง กรมควบคุมโรค):
  1. ปกติ: ค่าความดันโลหิตซิสโตลิก (ตัวบน) < 130 มม.ปรอท และ ค่าความดันโลหิตไดแอสโตลิก (ตัวล่าง) < 85 มม.ปรอท
  2. ความดันโลหิตสูง: ค่าความดันโลหิตซิสโตลิก $\geq$ 140 มม.ปรอท และ/หรือ ค่าความดันโลหิตไดแอสโตลิก $\geq$ 90 มม.ปรอท
• ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ:
  1. การบริโภคอาหารรสเค็ม/โซเดียมสูง
  2. ภาวะน้ำหนักเกิน/โรคอ้วน
  3. การขาดการออกกำลังกาย
  4. การสูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

โรคเบาหวาน: เมื่อ “น้ำตาลในเลือด” สูงเกินควบคุม

โรคเบาหวาน เป็นภาวะที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เนื่องจากตับอ่อนผลิตอินซูลินได้น้อย หรือร่างกายดื้อต่ออินซูลิน ทำให้เซลล์ไม่สามารถนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้

• เกณฑ์การวินิจฉัยเบื้องต้น:
  • ระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหาร (Fasting Plasma Glucose: FPG) 126 มิลลิกรัม/เดซิลิตร หรือ
  • ระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c) 6.5%
    (ควรปรึกษาแพทย์เพื่อการวินิจฉัยที่แม่นยำ)
• ผลกระทบหากไม่ควบคุม:
  • ทำลายเส้นเลือดขนาดเล็ก นำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนทางตา (จอประสาทตาเสื่อม) ไต (ไตวาย) และปลายประสาท (ชา/แผลเรื้อรังที่เท้า)
  • เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

การตรวจสุขภาพประจำปี: เกราะป้องกันภัยเงียบ NCDs

การตรวจสุขภาพประจำปี เป็นเครื่องมือสำคัญที่สุดในการป้องกันโรคเรื้อรัง เนื่องจากช่วยให้ตรวจพบความเสี่ยงหรือความผิดปกติของร่างกายได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ก่อนที่จะแสดงอาการและลุกลามจนยากต่อการรักษา

รายการตรวจสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการคัดกรองโรคเรื้อรัง

การตรวจสุขภาพประจำปีที่แนะนำเพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคเรื้อรังเบื้องต้น ควรประกอบด้วย:

• การตรวจวัดความดันโลหิต: เพื่อคัดกรองภาวะความดันโลหิตสูง
• การตรวจระดับน้ำตาลในเลือด (FPG): เพื่อคัดกรองโรคเบาหวาน
• การตรวจไขมันในเลือด: ได้แก่ คอเลสเตอรอลรวม, HDL, LDL, และไตรกลีเซอไรด์ ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือด
• การวัดดัชนีมวลกาย (BMI) และเส้นรอบเอว: เพื่อประเมินภาวะอ้วนลงพุง
• การตรวจการทำงานของไตและตับ: เพื่อประเมินผลกระทบจากโรคเรื้อรัง

ประเด็นที่สามารถทำได้ (Actionable Insights)

1. รู้ตัวเลขของตนเอง: จดจำและติดตามค่าความดันโลหิตและระดับน้ำตาลในเลือด (FPG) ของตนเองทุกปี หากตัวเลขเริ่มผิดปกติ ให้ปรึกษาแพทย์ทันที
2. ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทันทีเมื่อพบความเสี่ยง:
   • ลดการบริโภคหวาน มัน เค็ม (จำกัดน้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชา/วัน, ลดโซเดียม)
   • เพิ่มการกินผักและผลไม้ที่ไม่หวานจัด
   • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน, 5 วันต่อสัปดาห์
3. ปรึกษาแพทย์: หากผลการตรวจสุขภาพบ่งชี้ว่ามีความเสี่ยงสูงต่อโรคเบาหวาน (ภาวะก่อนเบาหวาน) หรือภาวะก่อนความดันโลหิตสูง แพทย์จะให้คำแนะนำในการปรับพฤติกรรม หรือการรับยาที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการเกิดโรคเต็มขั้น

ที่มาและข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงสาธารณสุข ประเทศไทย:

• กรมควบคุมโรค (DDC) กระทรวงสาธารณสุข: ข้อมูลเกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs), โรคความดันโลหิตสูง, และ โรคเบาหวาน
  (ตัวอย่างอ้างอิง: เว็บไซต์กรมควบคุมโรค - ข้อมูลโรคความดันโลหิตสูง/เบาหวาน และรายงานสถานการณ์โรค NCDs)
• กรมการแพทย์ และหน่วยงานสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง: แนวทางการตรวจสุขภาพที่จำเป็นและเหมาะสมสำหรับประชาชน