เครื่องตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (Ultrasound) วิธีตรวจโรคที่แม่นยำ ปลอดภัย ไม่เจ็บตัว

ตรวจอัลตราซาวด์คืออะไร แล้วเราต้องตรวจเมื่อไหร่?

หลายคนเริ่มได้ยินคำว่า "อัลตราซาวด์" แล้วสงสัยว่า... ตรวจไปเพื่ออะไร? เจ็บมั้ย? ต้องเตรียมตัวยังไง? และมันดีกว่าการตรวจอื่นจริงเหรอ? วันนี้เราจะพาไปรู้จักกับ เครื่องตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง แบบเข้าใจง่าย ๆ

การตรวจอัลตราซาวด์ (Ultrasound scanning) คืออะไร ?

คือการใช้ คลื่นเสียงความถี่สูง การตรวจทางการแพทย์โดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูงผ่านทะลุเข้าสู่อวัยวะภายในเพื่อจับภาพอวัยวะหรือส่วนต่าง ๆ ภายในร่างกาย แล้วสะท้อนกลับมาเป็นภาพแบบเรียลไทม์บนหน้าจอ ใช้ได้ตั้งแต่การตรวจดู ทารกในครรภ์ ไปจนถึง อวัยวะภายใน เช่น ตับ ไต มดลูก เต้านม และอีกมากมาย

เครื่องตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงทำงานยังไง ?

1. เครื่องจะปล่อยคลื่นเสียงผ่านหัวตรวจ (probe)
2. คลื่นสะท้อนกลับจากอวัยวะภายใน
3. ระบบจะประมวลผลและแสดงภาพออกมาแบบสด ๆ บนหน้าจอ

ไม่ใช้รังสีเอ็กซ์ จึงปลอดภัยมาก โดยเฉพาะสำหรับเด็กและสตรีมีครรภ์

วัตถุประสงค์ของการตรวจอัลตราซาวด์

• ตรวจสอบการตั้งครรภ์และพัฒนาการของทารก
• ตรวจหาก้อนเนื้อ ซีสต์ หรือเนื้องอกในอวัยวะต่าง ๆ
• ตรวจระบบทางเดินปัสสาวะ ตับ ถุงน้ำดี
• ประเมินระบบไหลเวียนโลหิต (Doppler Ultrasound)
• ตรวจหาการอักเสบ การบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ/เส้นเอ็น (MSK Ultrasound)

ข้อดีของการตรวจอัลตราซาวด์

• ไม่เจ็บตัว ไม่ต้องฉีดสี ไม่ต้องเจาะ
• ปลอดภัย สำหรับทุกวัย โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์
• ให้ภาพเคลื่อนไหวสด ๆ ช่วยแพทย์วินิจฉัยได้แม่นยำ
• ใช้เวลาน้อย ตรวจเสร็จเร็วภายในไม่กี่นาที

ข้อจำกัดของการตรวจอัลตราซาวด์

• ไม่เหมาะกับการตรวจอวัยวะที่มีอากาศมาก เช่น ปอด
• ไม่สามารถเจาะลึกเข้าไปถึงโครงสร้างบางอย่าง เช่น กระดูก
• ความคมชัดของภาพอาจขึ้นกับประสบการณ์ของแพทย์และชนิดเครื่อง

ผลข้างเคียงของการตรวจอัลตราซาวด์

• ไม่มีผลข้างเคียงร้ายแรง
• บางรายอาจรู้สึกไม่สบายท้อง (ถ้ากดแรงเกินไป)
• หญิงตั้งครรภ์สามารถตรวจได้หลายครั้ง โดยไม่เป็นอันตรายต่อทารก

เปรียบเทียบการตรวจอัลตราซาวด์กับการตรวจอื่น ๆ

การตรวจอัลตราซาวด์มีกี่แบบ?

• อัลตราซาวด์ทั่วไป (Conventional)
• อัลตราซาวด์ชนิดดูเลือดไหล (Doppler)
• 3D/4D Ultrasound – นิยมใช้ในการดูทารกในครรภ์
• อัลตราซาวด์ผ่านทางช่องคลอด/ทวารหนัก – ใช้ตรวจเฉพาะอวัยวะภายในบางจุด

ขั้นตอนการตรวจอัลตราซาวด์เป็นยังไง?

1. เปลี่ยนชุดและนอนในท่าที่แพทย์กำหนด
2. ทาเจลที่บริเวณตรวจ เพื่อช่วยให้คลื่นเสียงผ่านได้ดี
3. แพทย์ใช้หัวตรวจวางบนร่างกายแล้วเลื่อนไปมา
4. ดูผลได้ทันทีบนจอภาพ ใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที

การแปลผลตรวจอัลตราซาวด์

แพทย์จะอธิบายภาพที่เห็น เช่น:

• ขนาดของอวัยวะ
• ลักษณะก้อนเนื้อหรือซีสต์
• การไหลเวียนของเลือด
• ตำแหน่งทารกในครรภ์

ผลตรวจมักจะออกภายในวันเดียว หรือทันที

ที่มา :

• กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
• RadiologyInfo.org – Ultrasound
• ศูนย์วินิจฉัยโรคด้วยภาพ (Radiology Center)

"หากมีคำถาม หรือต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการรักษา กรุณาปรึกษาแพทย์ผู้ชำนาญ เพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้อง"

คลิก เพื่อขอคำปรึกษา