ไข้เลือดออกใกล้ตัว และน่ากลัวกว่าที่เราคิด (Dengue fever)

โรคไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก คือโรคติดเชื้อที่มีสาเหตุจากไวรัสเดงกี (Dengue Virus) ซึ่งมักถูกถ่ายทอดผ่านการกัดของยุงลายที่เป็นพาหะของเชื้อไวรัส โรคนี้เป็นที่รู้จักเป็นอย่างดีในภูมิภาคร้อน เนื่องจากมีการแพร่ระบาดอย่างกว้างขวาง

โรคไข้เลือดออกเกิดจากอะไร

เชื้อไวรัสเดงกี เป็นเชื้อโรคที่อยู่ในยุงลาย ถ้ามียุงลายกัดคนที่ติดเชื้อ แล้วไปกัดคนอื่นต่อ เชื้อโรคก็จะเข้าไปในร่างกายของคน ๆ นั้นได้ โดยเชื้อไวรัสจะเข้าสู่ร่างกายผ่านทางน้ำลายของยุงลายที่กัดบนผิวหนังของเรา ทำให้เราเป็นโรคไข้เลือดออกได้ 

การแพร่เชื้อ

การแพร่เชื้อผ่านการถูกยุงกัด

โรคไข้เลือดออกเกิดจากการติดเชื้อไวรัสแดงกี (Dengue virus) ที่แพร่เชื้อผ่านการถูกยุงกัด ไวรัสสามารถติดต่อสู่คนผ่านการถูกยุงตัวเมียที่ติดเชื้อกัดได้ 

การแพร่เชื้อจากคนสู่ยุง

ยุงสามารถติดเชื้อได้จากผู้ที่มีเชื้อไวรัส DENV อาจเป็นผู้ที่มีอาการติดเชื้อไข้เลือดออก หลังจากยุงดูดเลือดของผู้ติดเชื้อ DENV แล้ว ไวรัสจะขยายพันธุ์ในลำไส้ของยุง เมื่อติดเชื้อแล้วยุงสามารถแพร่เชื้อไวรัสได้ตลอดชีวิต

การแพร่เชื้อของคุณแม่ตั้งครรภ์

การติดเชื้อไข้เลือดออกในระหว่างตั้งครรภ์ เมื่อแม่ติดเชื้อ DENV ขณะตั้งครรภ์ ทารกอาจต้องทนทุกข์ทรมานจากการคลอดก่อนกำหนด น้ำหนักแรกเกิดน้อย และความทุกข์ทรมานของทารกในครรภ์

อาการของไข้เลือดออก

อาการที่พบบ่อยที่สุดของไข้เลือดออกคือ

• มีไข้สูง
• ปวดศีรษะ 
• ปวดเมื่อยตามร่างกาย 
• คลื่นไส้ และมีผื่นขึ้น 

ส่วนใหญ่จะดีขึ้นใน 1-2 สัปดาห์ บางคนเป็นโรคไข้เลือดออกขั้นรุนแรงและจำเป็นต้องได้รับการดูแลในโรงพยาบาล เพราะอาจอันตรายถึงแก่ชีวิตได้  

ระยะฟักตัวไข้เลือดออก

มักเริ่มหลังจากติดเชื้อ 4-10 วัน และคงอยู่ประมาณ 2-7 วัน มีอาการดังต่อไปนี้

• ไข้สูง (40°C/104°F)
• ปวดหัวอย่างรุนแรง
• ปวดหลังตา
• ปวดกล้ามเนื้อและข้อ
• คลื่นไส้/อาเจียน
• ต่อมบวม
• ผื่น

ผู้ที่ติดเชื้อเป็นครั้งที่สองมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคไข้เลือดออกรุนแรงมากขึ้น

อาการไข้เลือดออกรุนแรงมักเกิดขึ้นหลังจากไข้หายแล้ว

• อาการปวดท้องอย่างรุนแรง
• อาเจียนอย่างต่อเนื่อง
• หายใจเร็ว
• มีเลือดออกตามเหงือกหรือจมูก 
• เหนื่อยล้า
• กระวนกระวายใจ
• อาเจียน/อุจจาระเป็นเลือด
• กระหายน้ำมาก
• ผิวซีดและเย็น
• รู้สึกอ่อนแอ

ผู้ที่มีอาการรุนแรงเหล่านี้ควรได้รับการดูแลทันที 

ปัจจัยเสี่ยง

• การโดนยุงลายกัด ยุงลายที่ถือเชื้อไวรัสเดงกี (Dengue virus) มีความเสี่ยงที่จะถ่ายทอดโรคให้กับคน เมื่อยุงลายกัดคนที่ติดเชื้อแล้ว โดยการอยู่ใกล้กับที่อยู่ของยุงลาย หรืออยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดของโรคก็เป็นตัวช่วยที่ทำให้เกิดความเสี่ยงมากขึ้น
• การไม่ทำความสะอาดบริเวณที่อยู่อาศัย การเก็บน้ำที่จะเป็นที่อาศัยของยุงลาย เช่น ภาชนะน้ำที่เก็บน้ำฝนอยู่ ที่จะสร้างสภาพอยู่อาศัยให้ยุงลายได้
• พื้นที่ที่มีการระบาดของโรค การอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดของโรคไข้เลือดออกมากๆ จะทำให้ความเสี่ยงที่จะติดเชื้อเพิ่มขึ้น
• การไม่ใช้ยากันยุง การไม่ใช้ยากันยุง เช่น มุ้งลวด สเปรย์กันยุง แผ่นยากันยุง เป็นต้น

วิธีรักษาโรคไข้เลือดออก

ปัจจุบัน โรคไข้เลือดออกยังไม่มีการรักษาเฉพาะทาง ทำได้เพียงรักษาตามอาการ ด้วยการทานยาลดไข้ เช่น พาราเซตามอล ตามคำแนะนำของแพทย์ หลีกเลี่ยงยาที่มีแอสไพรินหรือส่วนผสมอื่นที่อาจทำให้เกิดผลข้างเคียง และทานอาหารดีที่ดีต่อสุขภาพ

วิธีป้องกันโรคไข้เลือดออก

• ใช้ยากันยุง เช่น สเปรย์กันยุง หรือแผ่นยากันยุง ที่ช่วยป้องกันการกัดจากยุงลายได้
• สวมเสื้อผ้าที่ป้องกันยุง และหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ที่มีน้ำขังที่เป็นที่อยู่ของยุงลาย
• ล้างมือบ่อยๆ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงกับเลือดของบุคคลที่ติดเชื้อไวรัสไข้เลือดออก
• รับวัคซีน การไปฉีดวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก เป็นวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด
• รักษาสุขภาพให้ดี โดยการรับประทานอาหารที่มีโปรตีนเ ดื่มน้ำเยอะๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ จะช่วยสร้างระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้แข็งแรงและสามารถต่อต้านการติดเชื้อได้ดีขึ้น
• หากมีแผล ควรรักษาและดูแลแผลให้แห้งและสะอาด เพื่อป้องกันการติดเชื้อจากแผล